روشهاي تربيتي در کودکان(۴)

* دروغگويي
کودکان به اين خاطر دروغ مي گويند که يا از تنبيه شدن مي ترسند يا حس مي کنند گير افتاده اند يا تنها به اين دليل دروغ مي گويند که به نظرشان دروغ گفتن آسان تر است . البته دروغگويي در اين سنين در کودکان معمول است .

- واضح و روشن به کودک خود بگوييد که مي دانيد دارد دروغ مي گويد .

- هنگامي که در مورد دروغ گفتن کودک با او صحبت مي کنيد سعي کنيد او را در موقعيتي قرار ندهيد که براي پوشاندن دروغ اول باز هم دورغ بگويد .

- بزرگترهاي خانواده خود نبايد دروغ بگويند . زيرا در کودکان اين احتمال بيشتر است که از رفتار شما سرمشق بگيرند تا از حرف هايتان .

- اگر به کودک خود صريح بگوييد که دروغ گفتن کار درستي نيست ، کودک مي فهمد که دروغ گفتن کار پسنديده اي نيست .

- هنگامي که کودکتان در موقعيتي دشوار راست مي گويد او را تشويق کنيد .

* زد و خورد بين خواهر – برادرها
کودکان دبستاني در سني هستند که برايشان سازگاري با خواهر و برادرهايشان مشکل است . در اين ميان نيز شما از آنها انتظار داريد که با هم کنار بيايند ، قدر يکديگر را بدانند و به هم احترام بگذارند ، شما دلتان مي خواهد در خانه آرامش برقرار باشد .

درگيريهاي کودکان معمولاً بر سر اموال و مکان شخصي است . در مورد آنچه کودکان شما بايد شريکي استفاده کنند و آنچه که نمي توانند ، مقررات صريحي حاکم کنيد . شريک کردن ديگران در وسايل و اماکن شخصي کودکان را به عهده خودشان بگذاريد .

- سعي کنيد کودکانتان را با يکديگر مقايسه نکنيد . با هر کدام به عنوان فردي خاص رفتار کنيد .

- علاوه بر آن بپرسيد که چگونه مي توان راهي پيدا کرد که بهتر با هم کنار بيايند . به هر حال ، اين شما هستيد که بايد تصميم بگيريد کدام يک از نظرات آنها قابل قبول است. هر فرد خانواده نيازمند احترام از سوي ديگران و احساس امنيت است .


کنترل رقابت بين خواهر – برادرها
رقابت بين خواهر و برادرها يکي از راه هايي است که از طريق آن کودکان ياد مي گيرند چگونه از عهده حل مشکلات برآيند .

اگر برايتان امکان پذير است سعي کنيد اجازه دهيد کودکان مشکل بين خودشان را خود حل کنند تنها زماني دخالت کنيد که به نظرتان مي آيد آنها به خودي خود نمي توانند مشکل را حل کنند و کنترل درگيري بين آنها ممکن است از دست شما خارج شود .


* جواب پس دادن
هنگامي که کودکان بي ادبي مي کنند عصباني شدن کار آساني است . اما شما مي توانيد از طريق نوع واکنش خود به او معناي احترام گذاشتن را بياموزيد .

- به کودک خود بگوييد مايليد حرفهايش را بشنويد اما تا وقتي که هر دوي شما آرامش خود را به دست نياورده ايد حرفي براي گفتن نداريد .

- اگر عصباني شديد و سرکودک خود فرياد کشيديد از او عذرخواهي کنيد . با اين کار به کودک خود مي فهمانيد که رفتار مؤدبانه چگونه است .

- هنگامي که هر دوي شما آرام شديد ، به کودک خود صريح بگوييد که چه واژها يا تن صدايي از نظر شما بي ادبانه است . به او بگوييد که اين کار چه احساسي را در شما به وجود مي آورد .به او بگوييد دفعات بعد انتظار شما از او چيست .


عذرخواهي از کودک کار درستي است :

به کودک خود بگوييد : « واقعاً عصباني بودم . متأسفم که باعث ناراحتي ات شدم . رفتارم نسبت به تو مؤدبانه نبود » . هيچ يک از ما انسان کاملي نيست . شما با عذرخواهي به کودکتان ياد مي دهيد که در صورت انجام کار خطا در زندگي ، از شما يا ديگران عذر خواهي کند .

اگر در مورد کودکان اين سن سئوال ديگري داريد با پزشک کودکتان مشورت کنيد .


* عصبانيت

هنگامي که از دست کودک خود عصباني مي شويد چه مي کنيد ؟

تقريباً هر پدر و مادري مي داند که وقتي کودک بدرفتاري مي کند تا چه حد باعث عصبانيت مي شود . اين نکات را به خاطر بسپاريد :

- به ياد داشته باشيد اين رفتار کودک است که شما را عصباني مي کند نه خود کودک .

- زدن به پشت کودک يا استفاده از ديگر شيوه هاي خشونت به کودک شما ياد نمي دهد که به جاي رفتار بدش بايد چه رفتاري از خود نشان دهد .

- لازم است بدانيد آيا کودک توانايي برآوردن انتظارات شما را دارد يا خير .

همه ما روزهايي پرتنش داريم

گاهي اوقات پيش مي آيد که شما به اين دليل نسبت به رفتار ناشايست کودک خود عکس العمل تند نشان مي دهيد که از کسي يا چيز ديگري ناراحت هستيد . اگر چنين موقعيتي براي شما زياد پيش مي آيد ، بهترين راه اين است که از شخص ديگري کمک بگيريد .



چهار مرحله کنترل عصبانيت

۱ – صبرکنيد .

لحظه اي صبر کنيد تا آرامش خود را بازيابيد . سپس به مسئله کودک خود رسيدگي کنيد .



۲ – چشم باز کنيد و ببينيد

ببينيد که مشکل چيست ؟ چه مسئله اي باعث شده از کودک شما رفتار بدي سر بزند ؟ آيا مطمئن هستيد که از کودک شما رفتار بدي سر زده است ؟ آيا رفتار بد کودکتان براي سن او عادي نيست ؟



۳ – فکر کنيد که به نظر شما چه واکنشي مناسب تر است

به عکس العملهايي که مي توانيد نشان دهيد فکر کنيد . مي خواهيد به کودکتان چه نکته اي را آموزش دهيد ؟



۴ – اجرا کنيد

تصميمي را که گرفته ايد به مرحله اجرا بگذاريد .

نکاتي که به شما در کنترل عصبانيت کمک مي کند عبارتند از :

· آهسته تا ۱۰ بشماريد . به جاي فکر کردن در مورد رفتار کودک ذهن خود را روي عمل شمردن يا چيزي که باعث خوشحال شدن شما مي شود ، متمرکز کنيد .

· دست هايتان را در جيب خود ببريد . اين کار به شما کمک مي کند که از آنها درترساندن يا زدن کودک استفاده نکنيد .

· نفس عميقي بکشيد و آن را به آرامي بيرون دهيد ، انگار که داريد بخار از دهان خود خارج مي کنيد .

· خود را از موقعيت خارج کنيد . به اتاق ديگري برويد يا کمي پياده روي کنيد ( زماني اين کار را انجام دهيد که بهتر است کودک کمي تنها بماند يا زماني که شخص ديگري در اتاق وجود دارد)‌.

· در مورد مشکل کودک خود با شريک ، دوست يا يکي از اقوام خود صحبت کنيد .



* بيرون بردن

چند نکته در مورد بيرون بردن

از اين شيوه اغلب هنگامي استفاده مي شود که از کودک رفتار بدي سر زده باشد . استفاده از اين شيوه هم براي پدر يا مادر و هم براي کودکان مؤثر است ، زيرا باعث مي شود افراد خونسردي خودشان را به دست آورند .

- سعي کنيد از اين شيوه به طور دايم استفاده نکنيد .

- هرگز اين شيوه را براي کودکان زير ۳ سال به کار نبريد .

- لازم است که والدين هنگامي که کودک را در موقعيت خروج قرار مي دهند خونسرد اما قاطعانه عمل کنند .

بيرون بردن چيست ؟

بيرون بردن يعني خارج کردن کودک از موقعيتي که يا نزديک است از کنترل خارج شود يا از کودک رفتار بدي سر زده است .



روش استفاده از شيوه بيرون بردن

- مکان راحتي را براي بردن کودک به آنجا در نظر بگيريد . اين مکان بايد از محلي که کودک در آنجا بدرفتاري کرده است دور باشد .

- به کودکتان بگوييد که به زنگ استراحت نياز دارد . برايش توضيح دهيد که تا وقتي آرام شود يا ديگر قصد نداشته باشد بدرفتاري کند ، بايد آنجا بماند .

- اگر کودکتان سعي کرد قبل از موعد از محلي که برايش در نظر گرفته ايد خارج شود ، با مهرباني او را برگردانيد . دوباره به او بگوييد وقتي مي تواند سر بازي اش برگردد که آرام شده باشد و قصد نداشته باشد به رفتار بدش ادامه دهد .

- هنگامي که کودک شما آرام شد و مدت بيرون بردن به پايان رسيد ، به او توضيح دهيد که چرا اين کار برايش لازم بود و انتظار داريد دفعات بعد چه رفتاري داشته باشد . اگر کودک شما به کودک ديگري آسيب رسانده او را مجبور به عذر خواهي کنيد . اگر با پا وسيله اي را انداخته ، او را مجبور کنيد آن را بردارد . با اين کارها براي کودک فرصتي پيش مي آوريد که رفتارش را تصحيح کند .

- لازم است هنگامي که کودک آرام شد و بدون ايجاد مشکل به بازي اش برگشت ، او را تشويق کنيد .






چند نکته ديگر :

برخي از والدين در اجراي شيوه « بيرون بردن » زمان را محاسبه مي کنند . براي هر سال از سن کودک يک دقيقه منظور کنيد . براي مثال اگر کودک شما ۴ ساله است بايد ۴ دقيقه در مکان در نظر گرفته شده بماند .

با بزرگتر شدن کودک سعي کنيد زماني اجازه برگشتن به او بدهيد که حاضر است رفتارش را تصحيح کند . اين کار به کودک شما کمک مي کند زمان آرام شدن خود را تشخيص دهد .

مي توانيد زماني که کودک در مکان در نظر گرفته شده به سر مي برد ، پازل يا کتابي در اختيارش بگذاريد .

مي توانيد کتاب ها يا اسباب بازيهايي را به دستش دهيد که بيشتر دوستشان دارد .

کودک را تشويق کنيد زماني که احساس کرد به آرامش يا زنگ استراحت نياز دارد ، خودش به محل مورد نظر براي اجراي شيوه « بيرون بردن » برود .

استفاده از شيوه « بيرون بردن »

مي توانيد براي جلوگيري از بدرفتاري کودک از اين شيوه استفاده کنيد ، يعني قبل از اينکه اوضاع از کنترل شما خارج شود از کودک بخواهيد به مکان مورد نظر برود . همچنين مي توانيد پس از بدرفتاري کودک از اين شيوه استفاده کنيد ، که در اين صورت موجب آرام شدن شما و کودکتان مي شود . هنگامي که زمان تعيين شده به پايان رسيد ، مي توانيد به حل مشکل رفتاري کودک خود بپردازيد .
  
نویسنده : مريم ميلانی ; ساعت ۱۱:٤٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ بهمن ،۱۳۸۱