سر گيجه در سالمندان

دکتر ويليام ح. پالوسکي مدير لابراتوارهاي علوم تحقيقاتي ناسا در تگزاس ميگويد: دانشمندان در حال تحقيق اند تا مطلع گردند آيا تحمل عدم تعادل فضانورداني که پرواز درازمدتي در فضا داشتند، مشابه احساس سرگيجه بسياري از آمريکاييان مسني که بدان دچار هستند ميباشد يا خير؟
پاسخ آن ساده است ـ دکتر پالوسکي ميگويد: سيستم تعادلي بدن فضانوردان نياز به قوه جاذبه دارد تا به خوبي کار کند، لذا در محيط بي وزني فضا، اساسا سيستم تعادلي مزبور متوقف ميگردد، و فضانوردان بايد خود را به زندگي در دنيايي تطبيق دهند که بالا و پايين بودن در آن دنيا فاقد معنا ميباشد. و همين که آنها پايين مي آيند، طول ميکشد تا به مکانيسم تعادلي خود مجددا برگردند. در نتيجه، ممکن است چند روزي احساس سرگيجه کنند.
در زمين، بخصوص براي سالمندان سرگيجه نيز علامتي است که نشان ميدهد مکانيسم تعادلي بدن خارج از حالت عادي است. خستگي، اضطراب، کم خوني، هيجان، عفونت داخلي گوش، و ساير بيماريهاي معمولي در هر سني ممکن است ايجاد سرگيجه کند.
دکتر برايان و. بلک لي رئيس بخش گوش و حلق و بيني دانشکده پزشکي دانشکده منيتوبا در ويني پگ و نويسنده کتاب«احساس سرگيجه داشتن» ميگويد: اما هر بيماري مزمن ( توأم با بالا رفتن سن)، مانند بيماري قند، بيماري قلب، بالا بودن فشار خون، چوبي شدن(خشبي شدن) شريان Arteriosclerosis ميتواند تعادل بدن را برهم بزند و ايجاد سرگيجه کند.
ابتدا اقدام زير را معمول داريد
دراز بکشيد
دکتر بلک لي ميگويد: در سرگيجه هاي سبک، بهتر است دراز بکشيد، استراحت کنيد، صبر کنيد تا سرگيجه رفع شود. اين حس غالبا ظرف چند دقيقه تمام ميشود. حتي اگر در بعضي از موقعيتهاي اجتماعي قرار داريد، به خود اجازه دهيد، نفسي بگيريد، و روي مبل دراز کشيده و يا در صندلي راحتي لميده پاها را تا آنجا که ممکن است بالا برده، لااقل تا سطح قلب بالا بگيريد. به اين دليل پاها را بالا نگهميداريد که جريان خون را به طرف مغز تحريک کنيد.
او ميگويد: اگر جايي براي دراز کشيدن پيدا نکرديد، براي چند دقيقه دست از کار بکشيد، حتي اگر لازم است به دستشويي برويد ـ بنشينيد ـ و سرتان را در بين پاها خم کنيد تا سرگيجه رفع شود.
راه هاي مناسب ديگر
سه مرتبه در روز غذا بخوريد
دکتر بلک لي توضيح ميدهد: کم غذا خوردن، مثلا اگر يک وعده از غذا خوردن کاسته شود، ميتواند علت معمولي پايين آمدن قند خون باشد. به همين نحو خوردن غذاهاي غير معمول مانند استفاده از يک رژيم غذايي که محتوي آن را تماما مايعات تشکيل دهند، ميتواند در مواد معدني بدن عدم تعادل ايجاد کرده باعث ضعف و سرگيجه شود. بايستي لااقل در روز سه مرتبه غذاي کامل متعادلي که شامل ۳ تا ۵ پيمانه ميوه جات، ۶ تا ۱۱ قطعه کوچک نان، ۶ تا ۱۱ قاشق سريال و ساير حبوبات، ۲ تا ۳ پيمانه کوچک ماست، شير، ۲ تا ۳ تکه کوچک گوشت يا ماهي، ميگردد بخوريد.
عادت مصرف زياد نمک را ترک گوييد
مصرف زياد نمک موجب ميگردد بدن مايعات را در خود نگهدارد. طبق نظر دکتر بلک لي اين حالت به وظيفه داخلي گوش صدمه وارد ميکند. از مصرف پنير، بيکن، و غذاهاي شور ديگر مانند چيپس سيب زميني، پاپ کٌرن، و سيب زميني سرخ شده خودداري کنيد. به برچسب غذاها توجه داشته باشيد و خوردني هايي که کم نمک و يا بي نمک هستند بخريد.
او تذکر ميدهد: براي خوش مزه کردن غذاها، از سبزيجات خشک، ادويه، و آب ميوه استفاده نماييد. اگر از قوطي هاي تن استفاده ميکنيد، اول مايع شور آن را جدا سازيد و سپس به خوردن آن مبادرت نماييد.
حرکت حلزوني داشته باشيد
دکتر بلک لي توضيح ميدهد: تغيير سريع در وضعيت سر، بخصوص زماني که از رختخواب بلند ميشويد تا بايستيد، ممکن است ايجاد سرگيجه کند. بلند شدن از تختخواب را چند مرحله اي کنيد. مثلا، اگر در حال بلند شدن هستيد، اول مدتي لبه تختخواب بنشينيد و سپس بلند شويد.
اقدامي نهايي و موثر انجام دهيد
تمرين هايي که لحظاتي بسيار کوتاه موجب سرگيجه شوند قادرند به شما کمک نمايند تا مغز بياموزد مشکل را چگونه حل کند. دکتر بلک لي به عنوان نکته آغازين يادآور ميشود: تمرينات زير را در سه مرتبه انجام دهيد و در هر روز ۳ تا ۴ نوبت تمرين نماييد. اين تمرين ها شاخک هاي حساس تعادلي داخلي گوش را تحريک ميسازد. فرض اين است که تمرين هاي مزبور ايجاد سرگيجه ميکنند و لذا بايستي در حالي آنها را انجام داد که روي صندلي يا جاي مطمئن ديگري نشسته باشيد تا اگر دچار سرگيجه شديد نيفتيد. در موقع تمرين چشم ها را باز نگه داريد.
اول، سر را به طور افقي به گردش درآوريد
۱ـ در حالي که نشسته ايد و به طور مستقيم به طرف جلو نگاه ميکنيد تمرين را آغاز نماييد.
۲ـ سر را تا حد ممکن به طرف راست بچرخانيد و چانه را موازي کف زمين نگه داشته و سر را به طرف شانه راست حرکت دهيد. سپس تا حد ممکن به طرف چپ چرخانيده و به چرخش راست و چپ ادامه داده، به آرامي و در حد توان به مدت ۲۰ ثانيه بر سرعت چرخش اضافه کنيد.
۳ـ چند دقيقه استراحت نماييد.
دوم، حالا ميتوانيد سر را به طور عمودي بچرخانيد
۱ـ در حالي که نشسته سر را کمي چرخانده مثل اين که بخواهيد به شيء که در طرف راست قرار دارد نگاه کنيد، چانه بايستي موازي سطح زمين باشد.
۲ـ سر را طوري حرکت دهيد، مثل اين که بخواهيد گوش چپ تان را به طرف زانوي چپ ببريد. البته در اين تمرين گوش زانو را لمس نخواهد نمود. بايستي گردن را خم کنيد. به اين حرکت تا آنجا ادامه دهيد که در حال افقي قرار گيرد.(معمولا يک پا بالاي زانو).
۳ـ در مدت ۲۰ ثانيه، اين دو حالت را به طور سريع با هم تغيير دهيد.
۴ـ چند دقيقه استراحت کنيد.
۵ـ تمرين هاي اول و دوم را در جهت عکس انجام دهيد، يعني سر را به طرف چپ چرخانيده سپس گوش را به طرف زانوي راست حرکت دهيد. به مدت ۲۰ ثانيه اين دو حالت را هرچه سريعتر با هم تغيير دهيد.

چه موقع ضرورت پيدا ميکند که به پزشک مراجعه کنيم
در هر يک از موارد زير بايستي هرچه زودتر به پزشک مراجعه شود:
ـ سرگيجه بدون دليل باشد. شديد باشد، عود کرده باشد و يا ادامه پيدا کرده باشد.
ـ مشکلات گفتاري ايجاد کرده و يا عمل بلع را غيرممکن ساخته باشد.
ـ غفلتا دچار ضعف شده، بي حسي عارض گشته و يا اين که در يک طرف از بدن احساس سوزش کنيد.
ـ به سردرد بسيار شديد مبتلا شده باشيد.
ـ دوبيني پيدا کرده و يا ناگهان ديدتان خراب شده باشد.
ـ گوشها زنگ بزنند، يا يک گوش ناگهان ناشنوا شود.
ـ پس از افتادن و يا زمين خوردن احساس سرگيجه کنيد، و يا پس از مجروح شدن سرگيجه به سراغتان بيايد.

بر مصرف دارو نظارت کنيد
دکتر سيتون پري استاد توليدات دارويي غيرنسخه اي دانشگاه ايالتي اوکلاهما در وِدِر وود ميگويد: مصرف هر دارويي تقريبا ميتواند گيجي و عدم تعادل ايجاد کند، بخصوص اگر مصرف آن دارو با مصرف داروهاي ديگري که همان ترکيبات فعال داروي اول را داشته باشند توأم گردد. مثلا: داروهاي خواب آوري نظير Nytol، داروهاي ضد حساسيت مانند Benadryl، که هر دو داراي آنتي هيستامين Diphenhydramine ميباشند.
اگر از هر دو داروي مزبور با هم استفاده کنيد، ممکن است اثر آنتي هيستامين آنها دو برابر شده و به شدت خطر ابتلاي به سرگيجه و ساير اثرات جنبي را افزايش دهد.
او متذکر ميشود: هميشه از دکترتان يا داروساز داروخانه در مورد تاثير متقابل دو دارويي که مصرف ميکنيد پرسش نماييد. به علاوه آگاه باشيد که داروهاي زير نيز ميتوانند دنياي شما را دگرگون سازند.
ـ داروهاي تنظيم فشار خون که شامل Terazosin(Hytrin)، Prazosin (Minipress)
ـ داروهاي ضد هيجاني که داراي phenytoin(Delantin) باشند
ـ آنتي بيوتيک هايي نظير Cephalosporins(Cephalexine)
ـ داروهاي نسخه اي و غير نسخه اي که شامل آسپرين، بروفن، و کدئين که در بسياري از داروهاي مسکن يافت ميشود، مانند تايلنول کدئين دار

منبع:http://www.shahrvand.com   
نویسنده : مريم ميلانی ; ساعت ۳:۳٩ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٥ اسفند ،۱۳۸۱